Mô tả
Tái chế tài sản cơ sở hạ tầng liên quan đến việc tạo doanh thu từ các tài sản công hiện có thông qua hình thức bán hoặc cho thuê cho khu vực tư nhân sau đó dùng tất cả các quỹ tiền thu được từ hình thức này để tái đầu tư vào cơ sở hạ tầng mới. Chính phủ bán (hoặc cho thuê) tài sản công cho một tổ chức tư nhân và sau đó sử dụng số tiền thu được để tài trợ cho các khoản đầu tư trong tương lai. Chính phủ có thể bán một tài sản không còn cần thiết; bán một tài sản để tận dụng giá trị vốn hiện tại của tài sản đó rồi cho thuê lại để sử dụng cho mục đích công; hoặc tiến hành thỏa thuận hoán đổi hoặc chia sẻ tài sản để hỗ trợ cho kế hoạch phát triển khu vực tư nhân. Tái chế tài sản mang đến cơ hội cung cấp cơ sở hạ tầng mới cần thiết mà không làm tăng thêm nợ công, đồng thời duy trì hoặc mang lại tiềm năng cải thiện cho dịch vụ cơ sở hạ tầng hiện có.
Điều kiện Cho phép và Mối quan tâm Chính
- Cần phải thiết lập các cơ chế hoặc nguyên tắc chặt chẽ cho việc sử dụng số tiền thu được. Để đảm bảo số tiền thu được từ việc tái chế tài sản được sử dụng hiệu quả, cần thiết lập các cơ chế hoặc hướng dẫn rõ ràng về tái đầu tư hoặc tài trợ cho các tài sản cơ sở hạ tầng mới. Chính quyền địa phương có thể chọn giữ lại số tiền thu được từ việc tái chế tài sản để tái đầu tư vào cơ sở hạ tầng theo thẩm quyền của họ hoặc số tiền thu được có thể được phân bổ vào một quỹ chung giữa các cơ quan công. Trong trường hợp phân bổ vào một quỹ chung giữa các cơ quan công, việc sử dụng quỹ cần phải minh bạch và đảm bảo trách nhiệm giải trình để đảm bảo tạo ra giá trị lâu dài.
- Thỏa thuận dự án rõ ràng nêu rõ trách nhiệm và nghĩa vụ của các bên công và tư liên quan. Các giao dịch tái chế tài sản có thể bao gồm việc nhượng quyền hoặc cho thuê dài hạn một tài sản cho đối tác tư nhân để vận hành, bảo trì và đôi khi là tái phát triển và/hoặc mở rộng. Một thỏa thuận dự án rõ ràng nêu rõ các yêu cầu báo cáo, quy trình giám sát về mức độ hiệu quả, thủ tục giải quyết tranh chấp và thủ tục bàn giao cùng với các lĩnh vực quản lý dự án có liên quan khác sẽ là những yếu tố rất quan trọng đối với việc sử dụng thành công các phương tiện tái chế tài sản.
- Cần đặt ra tiêu chuẩn thực hiện và nghĩa vụ hoàn trả ngay từ giai đoạn đầu. Đối với các giao dịch tái chế tài sản liên quan đến thời hạn nhượng quyền hoặc cho thuê, cần đặt ra một tập hợp những nghĩa vụ khi kết thúc hợp đồng mà cả khu vực tư nhân và cơ quan có thẩm quyền liên quan đều cần phải thực hiện tại thời điểm kết thúc hợp đồng đối với khu vực tư nhân. Khi quyết định về những nghĩa vụ này ngay từ đầu dự án, cần phải xem xét đến tính bền vững lâu dài của tài sản, đảm bảo tính liên tục khi thực hiện dịch vụ và giữ vững các tiêu chuẩn dịch vụ. Trong nghĩa vụ bàn giao cũng cần phải nêu rõ về thủ tục bàn giao để xác định cách thức đánh giá chất lượng thực tế và chi phí khắc phục phải trả trong trường hợp chất lượng tài sản không đạt mức tối ưu khi bàn giao. Ví dụ, quá trình này có thể đòi hỏi một quy trình độc lập để tiến hành kiểm tra công đoạn bàn giao.
- Sự tham gia của các nhóm lợi ích công và khu vực tư nhân trước khi triển khai chương trình tái chế tài sản là rất quan trọng. Có sự khác nhau trong quan điểm về tư nhân hóa tài sản giữa các quốc gia và khu vực, cũng như việc chính phủ bán hoặc cho thuê tài sản công cho các tổ chức tư nhân có khả năng phải đối mặt với phản ứng dữ dội của công chúng do các vấn đề như mất việc làm hoặc lo ngại về an ninh công cộng cùng nhiều vấn đề khác. Việc sớm tiếp cận các nhóm công chúng là rất quan trọng để xây dựng sự ủng hộ đông đảo từ cộng đồng và làm giảm lo lắng của người lao động trong các ngành bị ảnh hưởng. Ngoài ra, việc sớm tham gia sớm của khu vực tư nhân là cần thiết để hiểu được mối quan tâm của khu vực tư nhân ngay từ đầu và đưa ra cho các nhà đầu tư góc nhìn sơ bộ về những tài sản sẽ được đưa vào chương trình cũng như các điều khoản hợp đồng dự kiến.
Thách thức tiềm ẩn
- Chính phủ thiếu kinh nghiệm trong việc xây dựng và quản lý các hợp đồng dài hạn. Đối với các dự án đòi hỏi quan hệ đối tác mở rộng với khu vực tư nhân (tức là tái chế tài sản theo thời hạn nhượng quyền hoặc cho thuê), các chính phủ thiếu kinh nghiệm làm việc với khu vực tư nhân có thể gặp khó khăn khi soạn thảo hợp đồng nêu rõ yêu cầu báo cáo, quy trình giám sát mức độ hiệu quả và thủ tục bàn giao theo cách đảm bảo tính bền vững lâu dài của dự án và lợi ích công. Ngoài ra, chính phủ có thể thiếu kinh nghiệm trong việc đảm bảo quản lý hợp đồng hiệu quả và giám sát mức độ hiệu quả trong suốt quá trình thực hiện dự án.
- Khó khăn trong việc xác định tài sản phù hợp để tái chế. Để thu hút được các đối tác khu vực tư nhân, cần có dẫn chứng chứng minh tài sản có dòng tiền tích cực trước đó và có tiềm năng tạo ra dòng tiền tích cực cho đối tác khu vực tư nhân trong tương lai. Để mang lại giá trị cho cơ quan chính phủ thực hiện giao dịch, doanh thu tạo ra từ giao dịch sẽ phải đủ để thanh toán các khoản nợ và/hoặc phí trả trước sẽ cần phải tạo ra đủ nguồn quỹ để trang trải nhu cầu chi tiêu của chính phủ (bao gồm nhu cầu tài trợ cho thành phố thông minh).
Lợi ích tiềm năng
- Mang lại giải pháp tài trợ cho cơ sở hạ tầng mới mà không làm tăng nợ công. Tái chế tài sản mang lại cho chính phủ một lựa chọn để khai thác nguồn tài chính mới bằng cách sử dụng cơ sở hạ tầng hiện có mà không phải gánh thêm nợ công. Điều này có thể giúp tối ưu hóa giá trị danh mục tài sản của chính phủ và các quỹ huy động được có khả năng hỗ trợ nhiều dự án thành phố thông minh hơn.
- Quan hệ đối tác với khu vực tư nhân có tiềm năng giúp cải thiện dịch vụ cơ sở hạ tầng. Khu vực tư nhân có năng lực về chuyên môn kỹ thuật hoặc chuyên ngành mới cho cơ sở hạ tầng hiện có và cải thiện hiệu quả cung cấp dịch vụ cơ sở hạ tầng. Trong mô hình cho thuê hoặc nhượng quyền dài hạn, theo đó đối tác khu vực tư nhân có thể vận hành tài sản trong thời gian dài, thì cũng có thể thúc đẩy đối tác này tài trợ cho việc nâng cấp tài sản cơ sở hạ tầng.
Nguồn/Thông tin bổ sung
- Ngân hàng Thế giới (WB) (2023). Nguyên tắc thực hiện giao dịch tái chế tài sản. Có sẵn tại: https://ppp.worldbank.org/public-private-partnership/library/guidelines-implementing-asset-recycling-transactions-download-pdf-version-now-available
- Oliver Wyman (2018). Tái chế tài sản cơ sở hạ tầng: Thông tin chi tiết dành cho Chính phủ và Nhà đầu tư. Có sẵn tại: https://www.oliverwyman.com/content/dam/oliver-wyman/v2/publications/infrastructure-asset-recycling-grc.pdf
- Ngân hàng Thế giới (WB) (2023). Lý do các quốc gia nên thực hiện tái chế tài sản và cách tìm kiếm hướng dẫn hữu ích. Có sẵn tại: https://blogs.worldbank.org/en/ppps/why-countries-should-implement-asset-recycling-and-where-get-good-guidance
